Четвртата седница на Работната група 2 на НKЕУ-МК за социјална политика и вработување (Поглавје 19) на тема “Недискриминација и еднакви можности: европското законодавство во националните политики и практики” се одржа на 19 февруари 2019 година во Клубот на пратеници во Скопје. На оваа сесија присуствуваа повеќе од 50 претставници од сите засегнати страни, како претставници од Министерството за труд и социјална политика, невладини организации и здруженија, претприемачи, професори и експерти од земјата и странство.
Сесијата ја отвори Марија Ристовска, која ја истакна уникатноста на Националната конвенција, платформа која ги обединува сите засегнати страни. Не-дискриминацијата е принцип воведен во ЕУ по 2000 година, но за жал има ограничено влијание во земјите членки на ЕУ. Сепак, преку надворешната политика на ЕУ, овој принцип цврсто се наметнува на членките. Ова е добро за нас, бидејќи со такви политики нашето општество има позитивни придобивки. Принципот на недискриминација добива еден уставен принцип на ниво на ЕУ. Таа нагласи дека треба да знаеме од каде да почнеме и каде сакаме да ги стигнеме со нашите реформи.
Вториот говорник беше Јована Тренчевска, државен секретар во Министерството за труд и социјална политика. Според неа, ова прашање е многу важно и тоа сериозно ќе биде приоритет на Владата и на Министерството за труд и социјална политика. Кога зборуваме за недискриминација, зборуваме за човековите права и за остварувањето на тие права. Еднаков третман и ист третман не се исти. Сите граѓани ги немаат истите приоритети и истите потреби, па затоа политиките на Владата не се во состојба да ги третираат сите исти. Но, секој треба да го добие истиот третман.
Следниот говорник беше Јармила Лајчакова од Словачка. Работи како виш соработник во Центарот за истражување на етничката припадност и култура, Словачка. На почетокот таа забележа дека е импресивна имплементацијата на конвенцијата во Истанбул, која е многу оспорена тема во политичките кругови во Словачка. Г-ѓа Лајчакова, исто така, истакна дека буџетирањето на општинско ниво за родова еднаквост е нешто што Република Словачка може да го научи. Презентацијата беше фокусирана на етничката припадност и полот. Во процесот на пристапување, во Словачка имаше голема дебата за тоа како да се имплементираат сите директиви. Таа исто така, ги објасни дел од предизвиците што ги има Република Словачка.
Следниот говорник беше Нано Ружин, професор на Универзитетот ФОН. Тој истакна дека концептот на еднаквост на шанси е социјално економска тема. Првата дискриминација е од социјална природа. Пазарот е нечувствителен и создава разлики меѓу луѓето по различни основи. Според него, треба да се вратиме на подобрување на социјалниот статус на поединецот. Интернетот нуди неограничени можности. Ако жените или Ромите знаат како да работат на интернет, како категории каде што има повисока стапка на невработеност, тие не се зависни од државата и од шансите што ги обезбедува, но имаат цел свет на можности.
Петтиот говорник беше Савка Тодоровска. Таа прво се осврна на нејзините мотиви. Роза Луксембург, демонстрација за женски права во Њујорк и книгата на кабината на Чичко Том. Таа се согласи со проф. Ружин, дека поединецот е центар на сè. Не може да има целина, група, ако не започне од поединецот. Имаме добра легислатива во Македонија, но мора да се заложиме дека ќе ја ставиме во функција. За еднаквоста и дискриминацијата, таа верува дека немаме еднакви права, но имаме дискриминација. Во природата сме 50-50, но во реалниот живот и речиси во сите индустрии ние сме далеку од 50/50. Во Македонија, засега жените се 10% пообразовани, но сепак тоа не се рефлектира на пазарот на трудот.
Следна беше Наташа Бошкова, која работи како адвокат во Коалицијата за сексуални и здравствени права на маргинализираните заедници. Прво, таа истакна дека образованието претставува сериозен проблем за стигматизацијата на маргинализираните лица. Содржината во некои учебници во основното и средното образование е дискриминаторска против овие категории граѓани. Трансродовите лица немаат можност законски да го препознаат својот родов идентитет или да бидат внесени во регистарот во родот во кој се идентификувани. Во Стразбур е донесена пресуда со која се бара Македонија да усвои посебна законска рамка со која ќе им се овозможи трансродовите лица да бидат препознаени во нивниот регистар и да добијат лични документи кои ќе го одразуваат својот пол, односно во родот каде што ќе бидат идентификувани . Таа истакна дека Европскиот парламент донесе резолуција за интерполовите личности.
По паузата следеше Вера Кочо, пензиониран судија на Врховниот суд. Таа рече дека кога зборуваме за недискриминација мора да тргнеме од Универзалната декларација за човекови права, која беше усвоена во 1948 година од Генералното собрание на ОН, во која се изразува една голема мудрост, човечките суштества се раѓаат слободни и затоа уживаат еднакви право на достоинство пред законите. Исто така важен во овој домен е Европската конвенција за човекови права, која се занимава со значењето на недискриминацијата во член 14, имено, дека сите луѓе подеднакво ги уживаат еднаквите права без каква било дискриминација по која било основа.Во Европа се обезбедува и Европски социјален фонд, кој обезбедува поддршка за стратегијата за вработување. Можеби ќе треба да научиме од ова и да воведеме ваков фонд во Македонија. Според неа, Трудовиот инспекторат во Македонија не е соодветно екипиран и не излегува на терен доволно.
Хилда Мешкова, судија на Основниот суд – Скопје 2, беше последниот говорник пред дебатата. Таа ја започна својата презентација со податоци од истражувањето спроведено од Амнести интернешенел за тоа како луѓето се справуваат со стигматизација и дискриминација. Истражувањето беше спроведено во Турција, во продавница за миленичиња, за да се запознаат луѓето колку не знаеме за дискриминацијата. Во продавницата се става камера, а купувачите им се кажува дека жената е хомосексуална. Според неа, еден од најтешките делови е да се препознае дискриминацијата. Состојбата без која не е можно е Европската конвенција за човекови права. Стразбур секогаш е опција за заштита на индивидуалните права.